నీడలో పుట్టిన యోధుడు: బహిర్జీ నాయక్ ఎవరు?
బహిర్జీ నాయక్ గురించి రాయడం ఒక చరిత్రకారుడికి సవాలే.
ఎందుకంటే ఆయన జీవితం గురించి విస్తృత సమకాలీన జీవచరిత్ర పత్రాలు లేవు.
ఇది లోపం కాదు—ఇది ఆయన వృత్తి లక్షణం.
గూఢచారి పేరు ఎక్కువగా రికార్డుల్లో కనిపించదు.
అతని విజయం అతని మౌనంలోనే ఉంటుంది.
సాంప్రదాయ వర్ణనల ప్రకారం బహిర్జీ నాయక్కు భైరవనాథ్ జాధవ అనే జన్మనామం ఉంది.
శివాజీ మహారాజుల కాలంలో ఆయన గూఢచార వ్యవస్థలో కీలక స్థానంలో ఉన్నారని తరువాతి చరిత్ర రచనలు పేర్కొంటాయి.
ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం అర్థం చేసుకోవాలి:
బహిర్జీ నాయక్ను “ఒక్క వ్యక్తి హీరో”గా చూడడం తప్పు.
ఆయన:
-
ఒంటరిగా శత్రు శిబిరాల్లోకి వెళ్లే సినిమా పాత్ర కాదు
-
కానీ ఒక వ్యవస్థకు కేంద్రబిందువు
ఆ వ్యవస్థలో:
-
సమాచారం సేకరించే వారు
-
సందేశాలు తీసుకెళ్లే వారు
-
స్థానిక పరిస్థితులను గమనించే వారు
ఉన్నారు.
బహిర్జీ నాయక్ పాత్ర ఏమిటంటే—
ఈ చిత్తుగా ఉన్న సమాచారాన్ని ఒక స్పష్టమైన చిత్రంగా మార్చడం.
“శత్రువు ఎక్కడ కదులుతున్నాడు?”
“ఎప్పుడు కదులుతున్నాడు?”
“ఎక్కడ బలహీనత ఉంది?”
ఈ మూడు ప్రశ్నలకు సమాధానం దొరికితేనే శివాజీ మహారాజులు నిర్ణయం తీసుకునేవారు.
అందుకే ప్రజాస్మృతిలో బహిర్జీ నాయక్ను
“స్వరాజ్యానికి మూడో కన్ను” అని పిలిచారు.
ఆయన పేరు కోటల మీద చెక్కలేదు,
యుద్ధవీరుల జాబితాల్లో ముందుగా కనిపించదు.
కానీ ప్రతి విజయానికి ముందు,
నీడలో ఆయన పని జరిగేది.
